Error message

Deprecated function: The each() function is deprecated. This message will be suppressed on further calls in book_prev() (line 775 of /var/www/clients/client25072/web36725/web/home/modules/book/book.module).

Van ambtenaar tot journalist

Na het referendarisexamen kreeg Von Gerlach een standplaats bij de rechtbank van Lübben. Hier ontwikkelde hij ook zijn journalistieke talent. Hij schreef artikeltjes over de jacht voor het Deutschen Adelsblatts en theaterkritieken voor een plaatselijke krant. Zijn journalistieke geschrijf kreeg een politieke dimensie toen hij politieke stukjes ging schrijven voor het weekblad Das Volk van de sociaal-christelijke hofpredikant Adolf Stoecker.

Na twee jaar in Lübben vertrok hij in 1890 naar Schleeswijk om daar als regeringsreferendaris zijn opleiding voort te zetten. Het kostte hem grote moeite die baan bij het Pruisische bestuursapparaat te krijgen, omdat hij korpsstudent noch reserveofficier was geweest. Daarmee werd hem al snel duidelijk dat een carrière bij het Pruisische bestuursapparaat alleen mogelijk was via connecties. Tijdens zijn werkzaamheden in Schleeswijk maakte hij ook kennis met de arrogantie van de carrière gerichte ambtenaren en de vergroeiing van de belangen van de Pruisische bureaucratie met de belangen van de grootgrondbezitters.

Omdat Von Gerlach weigerde zich aan te passen aan deze ongeschreven wetten, kwam hij herhaaldelijk in conflict met zijn meerderen. De eerste keer was dat het geval toen hij een bijeenkomst van sociaal-democraten had bijgewoond en daar met de spreker in debat was gegaan. Het werd hem toen verboden nog neer van der­gelijke bijeenkomsten bij te wonen, omdat het überhaupt verboden was met sociaal-democraten te praten. Een tweede conflict volgde door zijn artikel 'Noblesse Oblige' in Das Volk. In dit artikel noemde hij, vanuit zijn eigen sociaal conservatieve ideologie, zijn standgenoten in de Pruisische senaat als 'un-sozial', omdat zij een verhoging van de vermogensbelasting hadden wegstemden. Het artikel veroorzaakte een rel in de senaat. Men beschuldigde hem in de overtreffende trap van sociaal-democratische sympathieën, communisme en anarchisme en verbood hem iedere journalistieke activiteit. Ondanks dit verbod bleef hij in het geheim voor Das Volk van Stoecker schrijven.

De laatste fase van zijn opleiding voltooide Von Gerlach bij het bestuur van de domeinen van Maagdenburg. Hij deed daar nieuwe, slechte ervaringen op die zijn twijfels over de integriteit van het Pruisische bestuur versterkten. Daarom nam hij in 1892, toen zijn hoop op een positie in Berlijn werd verstoord en zich nieuwe conflicten aandienden, ontslag bij de administratieve dienst.

Na het ontslag ging hij zich volledig bezighouden met het redactionele werk van Das Volk, dat ondertussen een dagblad was geworden. Met deze stap doorbrak Von Gerlach de familietraditie. Zijn familie had tot dan toe alleen grootgrondbezitters en officieren voortgebracht. Daarom werd Von Gerlach vanaf nu als het zwarte schaap beschouwd. Dit bleek ook toen de Junker in 1903 voor de linkse partij van Naumann in de rijksdag kwam. Hij kreeg toen bezoek van een oom, die als afge­vaardigde van de familie was gestuurd, met het ultimatum dat hij afstand moest doen van zijn zetel of anders van zijn adelstitel en erfrecht. Von Gerlach wist toen te ontkomen aan de dreigende onterving door zijn oom met een mooi verhaal de deur uit te werken. Later zou hem ook vaak door linkse intellectuelen worden gevraagd af­stand te doen van zijn adellijke titel. Maar ook dat deed hij niet, omdat hij dat als concessie aan de adel beschouwde.