Error message

Deprecated function: The each() function is deprecated. This message will be suppressed on further calls in book_prev() (line 775 of /var/www/clients/client25072/web36725/web/home/modules/book/book.module).

Exil

Hij kreeg daarvoor nog maar kort de tijd. Na de Rijksdaqbrand kwam ook Von Gerlach op een zwarte lijst te staan. Tot de vijfde maart, de dag van de rijksdagverkiezingen, hield hij zich ergens in Berlijn schuil. De volgende nacht vertrok hij, bijna zonder bagage, door anonieme tips gewaarschuwd, met Rudolf Breitscheid naar München. Daar kreeg de van zijn pas beroofde Von Gerlach het aanbod met een gids de grens naar Tsjecho-Slowakije over te vluchten. Maar hij moest die mogelijkheid onbenut laten, wegens zijn verminderde fysieke vermogens. Hij was inmiddels 67 jaar. Uiteindelijk wist hij onder het mom van een picknick-uitstapje over de grens naar Oostenrijk te ontkomen.

Nadat hij Duitsland ontvlucht was, kon hij via de normale politieke wegen geen invloed meer uitoefenen. Maar hij legde zich niet bij de situatie neer. Vanuit Wenen reisde hij door naar Parijs, waar hij via de Liga voor de Mensenrechten veel vrienden had. Hij nam de leiding op zich van de Service Allemand die de opvang van Duitse vluch­telingen verzorgde. Naast deze bezigheden gingen ook zijn politieke activiteiten door. De Liga voor de Mensenrechten organiseerde spreekbeurten voor hem in Frankrijk en Zwitserland, waar hij zijn stem verhief om voor de ontwikkelingen in Duitsland te waarschuwen. Daarnaast schreef hij in Die Neue Weltbühne veel artikelen waarin hij met sarcasme en soms bijtende agressie het onrechtmatige karakter van het Naziregime aan de kaak stelde en de dwangvoorstellingen in de Nazileer, met name het antisemitisme, aanviel.

In de politiek die Von Gerlach ten opzichte van Duitsland propageerde, trachtte hij telkens politiek realisme te combineren met zijn pacifistische principes. Hij wees om die reden een preventieve oorlog tegen Hitler van de hand. Het leek hem zinvoller de innerlijke tegenstand in Duitsland te bevorderen, aangezien het Nazi-regime zich nog geenszins gestabiliseerd had. Wel moesten de buurstaten een effectief veiligheidsbeleid voeren. Von Gerlach steunde het eenheidsstreven van de emigranten, waarbij hij bereid was zelfs met de communisten samen te werken. Bovenal hield Von Gerlach zich bezig met pogingen Carl von Ossietzky uit het concentratiekamp te bevrijden, waarin hij na de Rijksdaqbrand terecht was gekomen. Hij zette zich in voor de toekenning van de Nobelprijs voor de vrede aan Von Ossietzky. Hij hoopte dat de publiciteit de Nazi’s zou dwingen tot vrijlating over te gaan.

Het uiteindelijke resultaat hiervan heeft Von Gerlach niet meer meegemaakt. Op 1 augustus 1935 werd hij op 69-jarige leeftijd getroffen door een hartaanval. De vreemdelingenhaat en het gevaar van uitlevering aan de Gestapo bleven hem hierdoor bespaard.

Gedenkplaat,  Genthiner Straße 48, Berlijn-Tiergarten