Error message

Deprecated function: The each() function is deprecated. This message will be suppressed on further calls in book_prev() (line 775 of /var/www/clients/client25072/web36725/web/home/modules/book/book.module).

Conclusie

Na de oorlog is er een heleboel over Leni Riefenstahl geschreven. In deze boeken en artikelen miste ik vaak de historische context. Zij wordt als geïsoleerd persoon bestudeerd los van elk historisch verband. In dit werkstuk heb ik getracht deze leemte enigszins op te vullen. Ik heb Leni Riefenstahl niet alleen in verband gebracht met de nazi's, maar ook met de periode die aan de nazi's vooraf ging.

Van de kristallen grot in Das Blaue Licht tot de primitieve rituelen van de Nuba's geven alle films van Leni Riefenstahl blijk van haar romantische visie. Het goede en simpele leven, fysieke kracht, het menselijk lichaam, schoonheid en harmonie staan in deze films centraal. Veel schrijvers zien hierin het bewijs voor de fascistische mentaliteit van Leni Riefenstahl, omdat ook in de Nazi- 'ideologie' enkele van deze elementen terug te vinden zijn, zoals de verheerlijking van fysieke kracht, het anti-intellectualisme en de utopie van een eenvoudige, geordende wereld als reactie op de verderfelijke modernisering (alhoewel de nazi's hierin zeer tegenstrijdig waren). Ik heb getracht te laten zien dat de nazi's met hun ideologie inspeelden op ideëen die al veel eerder bestonden en die vooral bij de middenklasse, waaruit Leni Riefenstahl afkomstig is, wijd verbreid waren. Op die manier is het wel te verklaren waarom Leni Riefenstahl zich aangetrokken voelde tot het nationaal-socialisme, maar het is geen noodzakelijke consequentie. Anderen, die dezelfde idealen hadden gekoesterd, doorzagen ook de andere consequenties van het Nazi-regime en vertrokken. Dat Leni Riefenstahl die keerzijde van het nazi-regime niet zag of niet wilde zien blijkt wel uit Triumph des Willens.

In Duitsland blijven was ook in die zin aantrekkelijk dat zij haar grote ambitie, het maken van films, verder kon verwezenlijken. De nazi's stelden haar alle middelen ter beschikking die ze maar wilde voor het maken van films. Als zij naar het buitenland was gegaan, had de toekomst er ongetwijfeld een stuk onzekerder uit gezien.

Dat zij in Duitsland bleef lag ook in de lijn van haar a-politieke houding en haar naïeve kijk op de morele implicaties van haar werk. Voor haar zijn kunst, politiek en moraal geheel gescheiden gebieden en draagt de verantwoordelijkheid van de kunstenaar niet verder dan het kunstwerk zelf. Zij heeft na de oorlog ook gezegd dat er voor haar geen reden was om te vertrekken, omdat zij in haar artistieke vrijheid niet belemmerd werd. De politieke speelde voor haar dus helemaal geen rol (101). Mijn beeld van Leni Riefenstahl komt overeen met de beschrijving die de Amerikanen na de oorlog, in hun onderzoeks rapport, van haar geven: 'It is possible that she actually was not aware of what went on. That was the sin of omission, which appears all the more serious due to the fact that she, more than any other person, had the opportunity to get the truth. She is a product of the moral corruption which characterizes the regime...She is certainly no fanatical National Socialist who had sold her soul to the regime. Admiration for Hitler had closed her eyes to all that this regime meant for Germany...His hand offered protection from the political clutches, and built a dream world for her in which she could live with 'her art'. Now and then her dream was interrupted by a flicker of reality...This moral poise did obviously not spring from opportunistic motives but from the desire to continue dreaming her dream of a live 'fully dedicated to art'...If her statements are sincere, she never grasped, and still does not grasp, the fact that, by dedicating her life to art, has given expression to a gruesome regime and contributed to its glorification' (101).

Bernadette Hijstek, 1988

Riefenstahl in 1980Riefenstahl in 2002

Riefenstahl in 1980, 2001 en 2002

Muller, Ray. (Director), The Wonderful, Horrible life of Leni Riefenstahl. Part 1 (1993).

Muller, Ray. (Director), The Wonderful, Horrible life of Leni Riefenstahl. Part 2 (1993).

Hitlers Women - Leni Riefenstahl - Part 1

Hitlers Women - Leni Riefenstahl - Part 2