Leni Riefenstahl. Een carrière.

Inleiding

Leni Riefenstahl 1

Zelfportret uit 1934

Riefenstahl 2

Portret gemaakt door Heinrich Hoffmann, de persoonlijke fotograaf van Hitler

Deze geschiedenis gaat over de danseres, actrice, regisseuze en fotografe Leni Riefenstahl (1902-2003). Sinds de jaren 1930 is haar naam nauw verbonden aan het nationaal-socialisme en aan Hitler en was zij middelpunt van hevige controverses. Haar films konden vaak niet zonder protesten vertoond worden. Zo zou in 1972 de film Olympia worden vertoond in het Ufa-Palast am Zoo in Berlijn, het theater waar de film in 1938 in première ging. Dit lokte in 1972 zulke heftige protesten uit dat de voorstelling moest worden afgelast. Deze taferelen herhaalden zich in 1974 in Amerika.

Veel auteurs typeerden de bergfilms van Arnold Fanck, waarin Leni Riefenstahl meerdere malen de hoofdrol speelde, en de films van Leni Riefenstahl als pre-fascistisch en fascistisch, omdat motieven in deze films ook in de nazi-ideologie te vinden zijn. Volgens deze schrijvers was het werken voor de nazi's door Leni Riefenstahl dan ook een logische stap in haar carrière. Maar klopt dat? Bezien deze schrijvers de geschiedenis van Leni Riefenstahl niet te veel door een na-oorlogse bril?

In deze geschiedenis reconstrueer en verklaar ik de handelwijze van Leni Riefenstahl vanuit de vooroorlogse situatie. Het begint met een kort overzicht van de Duitse filmgeschiedenis tot 1938. Vervolgens geef ik een biografische schets van Leni Riefenstahl. Het zwaartepunt zal daarbij liggen op de periode 1933-1938, de periode waarin Leni Riefenstahl vier films voor de nazi's maakte. In dit gedeelte ga ik in op twee vragen die veel auteurs hebben beziggehouden: was de film Triumph des Willens uit 1934 een propagandafilm of was het een objectieve reportage, zoals zij zelf altijd bleef volhouden? En werd Olympia door de nazi's gefinancierd of was de film een prive-onderneming van Leni Riefenstahl? Tot slot volgt een analyse van de inhoud van haar films.

Mei 1987